Зан чанарыг зориуд төлөвшүүлж болох уу?

Бидний ихэнх нь илүү сайн хүн болохыг хүсдэг. Сахилга баттай, уужуу бодолтой, зоригтой, бусдад тустай, тайван хүн байхыг эрмэлздэг. Гэвч ийм хүсэл маань өдөр тутмын сонголтыг чиглүүлэхэд дэндүү ерөнхий үлдэх нь олонтаа.

Бенжамин Франклин энэ асуудлыг практик аргаар шийдэхийг оролджээ. Тэр зөвхөн урам зориг эсвэл өөрийгөө шүүмжлэх мэдрэмжид найдаагүй. Арван гурван эрхэм чанарыг тодорхойлж, тус бүрд нь товч дүрэм өгөөд, өдөр тутмын үйлдлээ ажиглах жижиг хүснэгт бүтээсэн байна.

Түүний анхны зорилго ёс суртахууны төгс байдалд хүрэх байв. Харин бодит туршлага нь илүү үнэ цэнтэй зүйлийг ойлгуулжээ. Төгс байдалд хүрч чадаагүй ч эрхэм чанаруудыг зориуд дадуулах нь өөрийгөө илүү сайн анзаарч, сахилга баттай болж, алдаагаа засах чадварыг нь нэмэгдүүлсэн.

Үнэт зүйл бидэнд чиг заана. Харин өдөр бүрийн сонголт зан чанарыг маань төлөвшүүлнэ.

Өдөр тутам ажиглаж болох арван гурван чанар

Франклины сонгосон чанарууд өөрийгөө жолоодох энгийн зураглал байв.

Цэгцтэй хэрэглээ идэж, уух хүслээ захирахыг сануулна. Үгээ цэгнэх өөрт болон бусдад тустай үед л ярихыг шаарддаг. Эмх цэгц эд зүйл, ажил бүрд өөрийн байр, цагийг онооно. Шийдэмгий байдал хийхээр шийдсэн зүйлээ орхилгүй гүйцээхийг хэлнэ.

Хэмнэлт нөөцийг сайн зорилгод зарцуулна. Хичээнгүй хөдөлмөр цагийг хэрэггүй зүйлд алдахаас хамгаална. Чин үнэн бодол, үгэнд шударга байхыг шаардана. Шударга ёс үйлдэл болон үүргээ үл биелүүлэх замаар бусдад хор хүргэхээс татгалзана.

Хэр хэмжээгээ мэдэх туйлшралыг хазаарлана. Цэвэр цэмцгэр байдал бие, хувцас, орчиндоо анхаарахыг хэлнэ. Сэтгэлийн амар амгалан жижиг зүйл болон зайлшгүй тохиолдох бэрхшээлд хэт автахгүй байхыг сануулна. Биеэ захирах хүслээ хариуцлагатай удирдахыг шаардана. Даруу байдал өөрийгөө хөгжүүлэх хүсэл хүртэл бардамнал болж хувирч болохыг сануулна.

Энэ жагсаалт өөрийн цаг үеийн онцлогтой. Гэхдээ бүтэц нь өнөөдөр ч сонирхолтой хэвээр. Франклин ёс суртахууны ерөнхий хүсэл тэмүүллийг өдөр тутмын амьдралд таньж болох үйлдэл болгон буулгажээ.

Нэг удаад нэг зүйлдээ төвлөрөх

Бүх зүйлээ нэг дор сайжруулах оролдлого анхаарлыг тарааж, гүн өөрчлөлт авчрахгүй байх нь элбэг. Тиймээс Франклин бусад чанараа үргэлжлүүлэн ажиглахын зэрэгцээ долоо хоног бүр нэг чанарт онцгойлон төвлөрдөг байв.

Арван гурван чанар арван гурван долоо хоногийн нэг мөчлөг болно. Нэг жилд дөрвөн мөчлөг давтах боломжтой. Энэ арга бүхэл хүнээ мартахгүйгээр өнөөдрийн нэг чиглэлд төвлөрөх боломж өгчээ.

Энэ зарчим Франклины жагсаалтаас ч өргөн хэрэглээтэй. Нэг зан үйлд хангалттай хугацаанд зориуд анхаарахад түүнийг өдөөж буй нөхцөл, давтагдах хэв маяг, үр дагавар илүү тод харагддаг.

Хэмжилтийн хүч ба эрсдэл

Франклин долоо хоногийн өдрүүд болон эрхэм чанаруудыг багтаасан жижиг хүснэгт ашигладаг байв. Алдаа гаргаснаа анзаарах бүрдээ тэмдэг тавина. Зорилго нь амжилтын тоо цуглуулах бус, өөрийн үйлдлийг харагддаг болгох явдал байлаа.

Хэмжилт өөрийгөө анзаарах чадварыг нэмэгдүүлдэг. Хааяа нэг тохиолддог мэт санагдсан сул тал үнэндээ тогтмол давтагддаг хэв маяг болохыг харуулж чадна. Сайн санаа болон бодит үйлдлийн хоорондох зөрүүг ялгаж өгнө. Цаг хугацааны явцад ахицаа эргэн харахад тусална.

Гэхдээ үзүүлэлт зорилгынхоо оронд гарвал хэмжилт хор хөнөөлтэй. Цэвэрхэн хүснэгт ухаан, энэрэл, шударга байдлыг нотлохгүй. Хүн бодит үнэнээс зугтангаа хэмжүүрээ сайхан харагдуулахдаа гаршиж болно. Бүртгэл нь өөрийгөө шударгаар эргэцүүлэхэд туслах ёстой болохоос бардамналын бас нэг үзүүлбэр болж болохгүй.

Сайн хэмжүүр анхаарлыг бодит байдал руу чиглүүлдэг. Муу хэмжүүр анхаарлыг өөр рүүгээ татдаг.

Өдрийг чиглүүлэх хоёр асуулт

Франклин өдрөө хоёр энгийн асуултаар хүрээлдэг байв. Өглөө нь өнөөдөр ямар сайн зүйл хийхээ бодно. Орой нь өнөөдөр ямар сайн зүйл хийснээ эргэн харна.

Энэ хоёр асуултын хооронд ажил, суралцах цаг, хоол, харилцаа, эргэцүүллийг багтаасан тодорхой хуваарь байлаа. Хуваарь зөвхөн үр ашигтай байх тухай биш. Цаг хугацааг ёс суртахууны зорилготой холбож өгсөн юм.

Энэ нь хийх ажлын жагсаалтаас илүү гүн ойлголт. Жагсаалт юу дуусгахыг асуудаг. Харин зорилготой өдөр ямар үнэ цэн бүтээх, аль хариуцлагад анхаарах, ажлаа хийхдээ ямар хүн байхыг давхар асуудаг.

Тогтолцоо яагаад шүүлтийг орлож чадахгүй вэ?

Эрхэм чанарууд хоорондоо зөрчилдөж болно. Дуугүй байх нь нэг мөчид ухаалаг сонголт, нөгөө мөчид асуудлаас зугтсан үйлдэл байж болно. Шийдэмгий байдал зоригийг ч, зөрүүд занг ч илэрхийлж болно. Хэмнэлт нөөцийг хамгаалж ч чадна, өгөөмөр байх ёстой зүйлээ харамлах шалтгаан ч болж болно. Тайван байдал сэтгэлийн төлөвшил эсвэл хайхрамжгүй байдлын аль аль нь байж болно.

Ямар ч хүснэгт ийм зөрчлийг автоматаар шийдэхгүй. Тогтолцоо анхаарал, хэмнэл, ой санамж өгнө. Харин тухайн нөхцөлийг зөв ойлгоход хүний шүүлт хэрэгтэй. Зан чанар гэдэг тус тусдаа дүрмийг механикаар дагах бус, яг энэ мөчид сайн үйлдэл ямар байхыг таних чадвар юм.

Тиймээс эргэцүүлэл хэмжилттэй адил чухал. Бид дүрмээ дагасан эсэхээс гадна тэр дүрэм үндсэн зорилгодоо үйлчилсэн эсэхийг асуух хэрэгтэй.

Даруу байдал бүхний утгыг гүйцээнэ

Франклины зан үйлд бардамнал анзаарагдсаар байгааг нэгэн найз нь хэлсний дараа тэр даруу байдлыг жагсаалтдаа нэмсэн гэдэг. Энэ нь бүх туршилтын хамгийн чухал хэсэг байж мэднэ.

Өөрийгөө хөгжүүлэх үйл явц өөрийгөө бишрэх хэлбэрт амархан шилждэг. Сахилга бат бусдад тэвчээргүй хандахад хүргэж болно. Мэдлэг өөрийгөө үргэлж зөв гэж бодоход хүргэнэ. Амжилт бид ямар их зүйлийг гэр бүл, багш, хамт олон, нийгмээсээ авснаа мартагнуулж чадна.

Даруу зан биднийг засарч, өөрчлөгдөхөд нээлттэй байлгана. Нотолгоо бодлыг маань, бусдын үнэн үг үйлдлийг маань засах боломжтой болно. Өөрсдөө олж хараагүй зүйлээ бусдын нүдээр харж сурна. Ингэснээр өөрийгөө хөгжүүлэх нь бусдад харагдах үзүүлбэр бус, насан турш суралцах чадвар болдог.

Зан чанарыг хөгжүүлэх орчин үеийн дадал

Бид Франклины жагсаалтыг яг тэр хэвээр нь хуулбарлах шаардлагагүй. Хүн бүр өөрийн амьдралын хариуцлагад тохирсон цөөн зарчмыг тодорхойлж болно. Эцэг эх, инженер, бизнес эрхлэгч, төрийн албан хаагч, оюутан эдгээрийг өөр өөрөөр илэрхийлнэ.

Хамгийн чухал нь хүсэл тэмүүллээс дадал руу шилжих явдал. Зарчим бүрийг ажиглаж болох зан үйлийн хэлээр тодорхойл. Нэг удаад нэг зүйлдээ төвлөр. Өдрөө үнэнчээр эргэн хар. Давтагдах хэв маягийг нуухгүй, бас хэтрүүлэхгүй ажигла. Санал хүсэлт ав. Тогтолцоо зорилгодоо үйлчлэхээ больсон үед шинэчил.

Зорилго нь өөгүй дүр төрх бүтээхэд биш. Харин үйлдэлд нь улам тогтвортой итгэж болох хүн болон төлөвшихөд оршино.

Хувийн эрхэм чанараас хамтын хөгжил рүү

Франклины амьдрал хувь хүний хөгжил зөвхөн өөрт нь хамаатай зүйл биш гэдгийг сануулдаг. Хичээнгүй хөдөлмөр, үнэнч шударга зан, хариуцлага нь хэрэгтэй ажил болон өөрөөс нь хойш ч үргэлжлэх байгууллага, тогтолцоонд шингэх үедээ нийгмийн үнэ цэн болдог.

Багууд гишүүдийнхээ дадлыг өвлөн авдаг. Компаниуд давтагдсан зан үйлийг соёл болгодог. Улс орон сая сая өдөр тутмын сонголтын үр дагаврыг хуримтлуулдаг. Иймээс зан чанар өнөөдрийн хамгийн жижиг үйлдлийг бидний бүтээхийг хүсдэг хамгийн том тогтолцоотой холбодог.

Бид давтаж буй үйлдлээрээ өөрсдийгөө бүтээдэг. Хамтдаа давтаж буй үйлдэл маань эцэстээ бидний хамтран амьдрах ертөнцийг бүтээнэ.