Эх оронч үзэл үгээр бус, үр дүнгээр хэмжигдэнэ

Үгс цаг хугацаатай хамт өөрчлөгддөг. Тэдгээрийн өнгө, жин, утга агуулга нь нийгмийн нөхцөл байдал болон хүмүүсийн хэрэглээнээс шалтгаалан хувьсаж байдаг. Эх оронч үзэл ч мөн адил.

Зуун жилийн өмнө эх оронч хүн гэх ойлголт тодорхой байлаа. Эх орныхоо тусгаар тогтнол, эрх чөлөө, газар нутаг, ард түмний төлөө амь биеэ үл хайрлан тэмцсэн хүмүүсийг ийн нэрлэдэг байв. Тэдний зориг, золиосын ачаар бид өнөөдөр бүрэн эрхт Монгол Улсын иргэд болон амьдарч байна. Энэ өвийг зөвхөн ёслолоор бус, гүн талархлаар хүндэтгэх учиртай.

Цаг үе бүр эх оронч үзлээс өөр үүрэг шаарддаг

Эх орноо хайрлах сэтгэл өөрчлөгдөхгүй. Харин түүнийг илэрхийлэх үйлдэл цаг үеэ даган шинэчлэгдэнэ. Өнөөдөр Монголын ирээдүй зөвхөн хил дээр эсвэл үндэсний хямралын мөчид хамгаалагдахгүй. Сургууль, эмнэлэг, үйлдвэр, уурхай, судалгааны лаборатори, компани, төрийн байгууллага бүрд өдөр тутам бүтэж байна.

Гэвч эх оронч гэх эрхэм үг бодит үйлдлээсээ тасрах эрсдэлтэй болжээ. Үүнийг хий хоосон уриа, бусдыг буруутгах хэрэгсэл, олон нийтийн сэтгэл хөдлөлийг хөдөлгөх хялбар арга болгон ашиглах тусам үнэ цэн нь бүдгэрнэ. Хагас дутуу мэдээлэл, өнгөц ойлголтод тулгуурласан туйлширсан байр суурь нь нэгтгэхээсээ илүү хуваах нь олонтаа.

Эх оронч үзэл дуу хоолойны чангаар бус, бүтээсэн үнэ цэнээр хэмжигдэнэ.

Бидний дунд чимээгүйхэн бүтээж буй эх орончид олон бий

Тэд өөрсдийгөө эх оронч хэмээн зарладаггүй. Улс орноо илүү чадвартай болгохын тулд эхлээд өөрсдийгөө хөгжүүлдэг. Шинэ зүйл сурч, ур чадвараа дээшлүүлж, дэлхийн түвшний мэдлэг, туршлага эзэмшихээр тууштай хөдөлмөрлөдөг.

Тэд хэрэгтэй бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ бүтээдэг. Компани, ажлын байр бий болгодог. Татвар төлж, мэдлэг түгээж, бусдыг сургаж, мэргэжлийн стандартыг дээшлүүлдэг. Ирээдүй хойч үедээ өөртөө итгэлтэй, сонголт ихтэй Монголыг үлдээхийн төлөө ажилладаг.

Тэдний зорилго бусдаас илүү эх оронч харагдах бус, хүлээн авсан эх орноо илүү хүчирхэг болгон үлдээх явдал юм.

Дэлхийгээс суралцах нь эх орноосоо урвах явдал биш

Оюу Толгой зэрэг томоохон төсөлд ажиллаж буй монголчуудыг гадаадын эрх ашигт үйлчилдэг, эх орноосоо урвадаг гэх хандлага үе үе ажиглагддаг. Ийм шошго нэг чухал асуултыг халхалдаг. Залуу улс дэлхийн түвшинд өрсөлдөхөд хэрэгтэй мэдлэг, тогтолцоо, туршлагыг хэрхэн эзэмших вэ?

Олон орны мэргэжилтнүүд Монголд ажиллаж байгаа нь хэдэн арван жилийн турш хуримтлуулсан мэдлэг, туршлагаа авчирч байгаатай холбоотой. Бидний үүрэг тэр мэдлэгийг зүгээр хүлээн авах биш. Суралцаж, өөрийн нөхцөлд тохируулж, шүүлтээ бэхжүүлж, улмаар түүнээс даван хөгжих явдал юм.

Дэлхийтэй хамтран ажиллана гэдэг үндэсний эрх ашгаа орхино гэсэн үг биш. Зөв хэрэгжүүлж чадвал үндэсний эрх ашгаа илүү сайн хамгаалах чадавхыг бий болгох нэг зам юм.

Шүүмжлэл ба хүндлэл зэрэгцэн оршиж чадна

Томоохон төслүүдийг асууж, шалгаж байх ёстой. Тэдгээрийн гэрээ, нөлөө, Монголд оруулж буй хувь нэмэр нь баримтад суурилсан, хараат бус, тасралтгүй хяналт шаарддаг. Эх оронч байна гэдэг дуугүй байна гэсэн үг биш. Тавгүй санагдсан шүүмжлэлийг ч зөвхөн тухгүй учраас үгүйсгэж болохгүй.

Гэхдээ шүүмжлэл тухайн төсөлд ажиллаж буй хүн бүрийг сэжиглэх хэлбэрт шилжвэл өөрийн хүчээ алддаг. Аюулгүй ажиллагаа, инженерчлэл, технологи, бүтээмжийн өндөр стандартыг бий болгохын төлөө олон мянган монгол болон гадаад мэргэжилтэн хамтран ажиллаж байна. Тэдний хөдөлмөр ажлын байр, татварын орлого, дэд бүтэц, үндэсний нийлүүлэгчид, шинэ үеийн мэргэжилтнүүдийг бий болгоход хувь нэмэр оруулдаг.

Бид байгууллага, шийдвэрийг хатуу шалгахын зэрэгцээ тэдгээрийн дотор бодит чадавх бүтээж буй хүмүүсийн хөдөлмөрийг хүндэтгэж чадна.

Бидний өмнөөс хэн ч бүтээхгүй зүйлс

Өнгөрсөн үеийн эх орончид тусгаар тогтнолыг маань хамгаалсан. Ардчилал бидний эрх чөлөөг тэлсэн. Харин хүчирхэг эдийн засаг, дэлхийн түвшний боловсрол, өрсөлдөх чадвартай компаниуд, итгэл даах институциуд, нийтэд хүртээмжтэй хөгжил цэцэглэлтийг хэн ч бидэнд бэлэглэхгүй.

Эдгээрийг монголчууд бид олон жилийн сахилга баттай хөдөлмөрөөр өөрсдөө бүтээнэ. Энэ нь уриа лоозонгоос илүү ихийг шаарддаг. Чадвартай, шударга, хамтач, хариуцлагатай байхыг шаарддаг. Хэн ч хараагүй үед ч үнэ цэн бүтээхийг шаарддаг.

Магадгүй XXI зууны эх оронч үзэл гэдэг нь өдөр бүр өөрийгөө илүү чадвартай болгож, тэр чадвараараа илүү хүчирхэг Монголыг бүтээх сонголт юм.