Элон Маскаас юуг сурах, юуг дуурайхгүй байх вэ?

Эшли Вэнсийн бичсэн Элон Маскийн намтрыг уншихдаа тэмдэглэж авсан зүйлсээ эргэн харахад хоёр өөр мэдрэмж зэрэг төрөв. Зарим хэсэг нь хүний зорилго, тэвчээр, бүтээх чадвар ямар хол хүрч болохыг харуулна. Зарим нь амжилтын төлөө хүн, гэр бүл, хамт олноос хэт их үнэ нэхэж болохыг сануулна.

Тиймээс Маскийг бүхэлд нь бишрэх ч хэрэггүй, бүхэлд нь үгүйсгэх ч хэрэггүй. Илүү чухал нь ямар зарчим нь ер бусын үр дүн гаргав, ямар зан үйл нь тэр үр дүнгийн зайлшгүй нөхцөл байгаагүй вэ гэдгийг ялгах юм.

Амжилтыг нь хараад арга бүрийг нь зөвтгөх бус, хэрэгтэйг нь сонгон авч, хор хөнөөлтэйг нь давтахгүй байх нь жинхэнэ суралцахуй.

Амьдралаа зориулах том асуудлаа эрт олсон нь

Маск залуудаа интернет, тогтвортой эрчим хүч, сансар огторгуй гэсэн гурван салбар хүн төрөлхтний ирээдүйд том өөрчлөлт авчирна гэж үзжээ. Тэр аль компанид ямар ажил хийхээ түрүүлж сонгоогүй. Харин ямар асуудалд нөлөөлөхөө эхэлж шийдсэн.

Энэ сонголт түүний дараагийн олон шийдвэрийг нэг чигт оруулсан. Цахим төлбөр тооцоо, цахилгаан автомашин, нарны эрчим хүч, дахин ашиглах пуужин нь тусдаа санаанууд мэт боловч цаанаа нэг асуулттай. Хүн төрөлхтний ирээдүйг илүү тогтвортой, илүү өргөн боломжтой болгохын тулд юу бүтээх хэрэгтэй вэ?

Хүн бүр сансрын компани байгуулах шаардлагагүй. Харин олон жил суралцаж, хөдөлмөрлөхөд үнэ цэнээ алдахгүй асуудлаа олох хэрэгтэй. Том зорилго өдөр тутмын ажлыг утгатай болгож, сонирхол татсан боломж бүрийн араас сарнихаас хамгаална.

Болохгүй гэх үгийг бодит баримтаар шалгадаг

Маск салбарын хэвшсэн хариултыг эцсийн үнэн гэж хүлээж авдаггүй. Тэр физикийн хууль, материалын үнэ, инженерийн бодит тооцоонд буцаж очдог. Пуужин үнэтэй байх ёстой гэж хэлбэл ямар материалаар, ямар үйл явцаар, яг хэдий хэмжээний өртөг гарч байгааг задалж асууна.

Теслагийн хаалга гараашид багтахгүй гэхэд тайлбар сонсоод зогсоогүй. Загварыг өөрийн гараашид аваачиж нээж үзүүлсэн. Тооцоонд зөрүү байвал танилцуулгын өнгө үзэмжид хуурталгүй олж хардаг байсан тухай хамт ажиллагсад нь ярьжээ.

Эндээс авч болох гол санаа нь бусдын мэдлэгийг үл тоох тухай биш. Харин таамгийг баримтаас ялгах тухай. “Ингэж л хийдэг” гэдэг үг заримдаа жинхэнэ хязгаарлалт бус, олон жил давтсан зуршил байдаг.

Боломжгүй гэж хэлэхээс өмнө байгалийн хууль үнэхээр хориглож байна уу, эсвэл бидний дассан арга л саад болж байна уу гэдгийг шалгах хэрэгтэй.

Хурдан бүтээж, бодит зүйлээс хурдан суралцдаг

Маскийн компаниудын хурд гэдэг зүгээр олон цаг ажиллахын нэр биш байв. Том төслийг жижиг хэсэг болгон задалж, бүтээж, туршиж, алдаагаа олж, дараагийн хувилбараа сайжруулах мөчлөгийг аль болох богиносгодог байжээ.

SpaceX эхний гурван хөөргөлтөөрөө амжилтад хүрээгүй. Дөрөв дэх оролдлогын өмнө мөнгө, хугацаа, хүмүүсийн итгэл барагдаж байв. Гэвч өмнөх бүтэлгүйтэл бүр дараагийн хөөргөлтөд хэрэгтэй тодорхой мэдлэг үлдээсэн. Тэд нэг алдааг зүгээр тэвчээгүй, учрыг нь олж зассан.

Теслагийн хувьд ч бодит байдал хатуу байсан. Нэг автомашины өртөг тооцоолсноос хэд дахин өндөр гарч, олон эд анги ажиллахгүй байжээ. Энэ мэдээ төслийг зогсоох шалтгаан биш, загвар, нийлүүлэлт, үйлдвэрлэлийг бүхэлд нь дахин харах дохио болсон.

Түргэн ажиллахын утга нь яаравчлахдаа биш. Таамаг буруу байсныг аль болох эрт мэдэж, засах хугацаатай үлдэхэд оршино.

Өөрөө хамгийн түрүүнд эрсдэл үүрсэн нь

Маск анхны компаниудаасаа олсон хөрөнгийнхөө ихэнхийг дараагийн санаанууддаа буцаан хийжээ. X.com, Tesla, SpaceX дээр түүний өөрийн хөрөнгө, нэр хүнд, ирээдүй бодитоор дэнчинд тавигдсан.

Энэ нь бусдаас зүтгэл шаардах түүний үгийг илүү үнэмшилтэй болгосон. Үүсгэн байгуулагч өөрөө хамгийн аюулгүй байранд үлдчихээд бусдаас бүхнээ зориулахыг хүсээгүй.

Гэхдээ эндээс бодлогогүйгээр бүхнээ эрсдэлд оруул гэсэн дүгнэлт авч болохгүй. Эрсдэл мэдлэг, даах чадвар, гэр бүл болон бусдын өмнө хүлээсэн үүрэгтэйгээ тохирсон байх ёстой. Харин өөрийн итгэдэг зүйлдээ бодит амлалт тавихгүйгээр бусдын итгэлийг удаан авч явах хэцүү гэсэн санаа үнэ цэнтэй.

Заавар хүлээдэг бус, учрыг нь олдог хүмүүсийг хайсан нь

SpaceX хүүхэд байхаасаа юм зохион бүтээж, хэцүү асуудлыг өөрөө ухаж ойлгодог хүмүүсийг сонирхдог байжээ. Маск ажилтнаасаа нарийн заавар хүлээх бус, ажлынхаа эзэн болж, асуудлыг эцэст нь хүргэж шийдэхийг шаарддаг байсан.

Түүнд муу мэдээ дуулгахдаа зөвхөн асуудлаа хэлээд орох нь хангалтгүй. Боломжит шийдэл, дараагийн алхмаа бодсон байх ёстой. Хугацааг ч менежер дээрээс тулгах бус, ажлаа мэддэг инженер өөрөө бодитоор тооцохыг шаарддаг байв.

Энэ хандлагын сайн тал нь хариуцлагыг ажлын байрны тодорхойлолтоор хязгаарлахгүйд оршино. “Энэ миний ажил биш” гэж холдохын оронд “Үүнийг яаж шийдэх вэ?” гэж асууна.

Гэхдээ хариуцлага айдастай адил зүйл биш. Хүн үнэнийг хэлэхээс айдаг бол муу мэдээ нуугдаж, алдаа оройтож, даргын сонсохыг хүссэн үг л дээшээ явна. Жинхэнэ эзний сэтгэл тодорхой зорилго, шийдэх эрх, өндөр шаардлага, үнэнийг хэлж болох орчинд тогтдог.

Цаг, өртөг, жижиг зүйл бүрийг орхигдуулаагүй нь

Маск төлөвлөгөөг сараар бус, шаардлагатай бол өдөр, цаг, минутаар задлуулдаг байжээ. Удаан үйл явц, илүүдэл шат дамжлага, хэрэггүй тоноглол, үнэ цэн нэмдэггүй ажлыг зогсонги байдлын шалтгаан гэж үздэг байсан.

Түүний анхаарал зөвхөн том стратегиар хязгаарлагдаагүй. Автомашины жижиг боолт, үйлдвэрлэлийн нэг дамжлага, танилцуулга дахь зөрүүтэй тоо хүртэл анзаарагдана. Том зорилго жижиг зүйлсийн чанараар бодит болдгийг тэр ойлгож байжээ.

Гэхдээ минут бүрийг шахах нь өөрөө бүтээмж биш. Сайн төлөвлөлт шийдвэрийг түргэсгэж, саадыг эрт илрүүлж, суралцах хугацааг богиносгох ёстой. Хүмүүсийг байнгын түгшүүрт байлгах хэмжээнд хүрвэл хурдны төлөө шүүлт, эрүүл мэнд, итгэлцлээ золиосолно.

Олон салбарыг нэгэн цогц гэж харсан нь

Маскийн ажлуудыг тус тусад нь харвал төлбөр тооцоо, автомашин, батарей, нарны эрчим хүч, сансар огторгуй гэсэн өөр салбарууд. Харин бүхлээр нь харвал эрчим хүч, тээвэр, технологи, хүн төрөлхтний урт хугацааны ирээдүйг холбосон нэг зураглал харагдана.

Тэр технологийн салбарын хурдан шийдвэр, хавтгай бүтэц, шууд харилцааг сансрын салбарт оруулсан. Компьютерийн загварчлалыг ашиглан бодит эвдрэл, зардлыг бууруулсан. Нэг салбарын сайн аргыг өөр салбарт авчирч, хуучин тогтолцоог өөрчилжээ.

Энэ нь Монголд онцгой хамаатай. Уул уурхай, эрчим хүч, дэд бүтэц, инженерийн мэдлэг, хиймэл оюуныг тус тусад нь хөгжүүлэхээс илүү хооронд нь холбож чадвал дэлхийд хэрэгтэй шинэ шийдэл, үндэсний компани төрөх боломж нэмэгдэнэ.

Энэ түүх боловсролын тухай бас нэг санаа өгсөн. Ирээдүйн бүтээгчид зөвхөн нэг мэргэжлээр хязгаарлагдахгүй. Инженерчлэл, шинжлэх ухааны өргөн суурь, ажлыг зохион байгуулах чадвар, бизнес, санхүүжилт, манлайллыг хослуулах хэрэгтэй.

Харин юуг нь дуурайж болохгүй вэ?

Намтарт гардаг зарим үйлдлийг өндөр шаардлага нэрээр зөвтгөх аргагүй. Доромжилсон үг, хүнийг олны өмнө гутаах, гэр бүлийн чухал мөчийг ажилд үнэнч эсэхийн шалгуур болгох, үргэлжийн туйлдлыг хэвийн мэт үзэх нь онцгой амжилтын зайлшгүй үнэ биш.

Хэцүү ажилд хэсэг хугацааны онцгой ачаалал гарна. Гэхдээ онц байдал өдөр тутмын хэвийн хэмнэл болсон бол энэ нь зөвхөн хүмүүсийн тэсвэрийн асуудал биш, тогтолцооны алдаа. Хүн бүрийн эрүүл мэнд, гэр бүл, нэр төрийг байнга золиосолдог байгууллага урт хугацаанд өөрийнхөө чадавхыг шавхана.

Хүмүүс Маскийг бодит амьдралын Тони Старк хэмээн харах тусам тэр өөрийн бүтээсэн дүрдээ баригдах эрсдэлтэй болсон тухай тэмдэглэлд бий. Алдар нэр нэмэгдэх тусам бодит байдлыг хэлэх хүн цөөрч болно. Ийм үед удирдагчид өөрийг нь биш, зорилгыг хамгаалах зоригтой хүмүүс бүр ч хэрэгтэй.

Өндөр шаардлага, хүнийг хүндлэх хоёрын аль нэгийг сонгох шаардлагагүй. Сайн манлайлал хоёуланг нь зэрэг авч явна.

Миний авч үлдсэн гол сургамж

Элон Маскийн түүхээс би том асуудлыг зоригтой сонгох, салбарын хэвшмэл ойлголтыг бодит баримтаар шалгах, хурдан бүтээж туршин суралцах, хэрэггүй зардал ажлыг хасах, чадвартай хүмүүсийг уйгагүй хайх, зорилгынхоо ард өөрөө бодит амлалт тавих чанарыг авч үлдэнэ.

Мөн хэцүү үед багийн итгэлийг сэргээх манлайллыг анзаарсан. Гурван хөөргөлт бүтэлгүйтсэн ч дөрөв дэхийг хийх итгэлийг хүмүүсдээ өгч чадсан нь зөвхөн инженерийн бус, сэтгэлзүйн манлайлал байв.

Харин хүнийг үл хүндэтгэх, туйлдталаа ажилласныг үнэнчийн хэмжүүр болгох, байнгын хямралыг бахархал мэт үзэх, том зорилго бүхнийг зөвтгөнө гэж бодох хандлагыг орхино.

Бидэнд дараагийн Элон Маск хэрэгтэй эсэх нь гол асуулт биш. Харин том зорилго тавьж, дэлхийн хэмжээний инженерчлэл бүтээхийн зэрэгцээ хүнээ хүндэлдэг илүү сайн арга барилыг Монголд бий болгож чадах уу гэдэг нь илүү чухал.

Том зорилго тавьдаг зориг, бодит баримтад тулгуурлан сэтгэх арга, ажлыг дуусгах сахилгаас нь суралцъя. Харин их үйл хэргийг бүтээхдээ хүнтэй харьцах арга барилыг нь илүү сайн болгоё.

Эх сурвалж ба тайлбарын тухай

Энэхүү эргэцүүллийг Эшли Вэнсийн Элон Маскийн тухай намтрыг уншихдаа хийсэн тэмдэглэлдээ тулгуурлан бичив. Энд сонгосон сэдэв, манлайлал, байгууллага, Монголын боломжтой холбосон тайлбарууд нь номын бүрэн тойм бус, миний өөрийн дүгнэлт юм.